Bu yaklaşım, ilişkileri soyut kavramlardan ziyade gözlemlenebilir etkileşimler ve ilişki içi beceriler üzerinden değerlendirmesiyle öne çıkar. Amaç; suçlama döngülerini fark etmeye ve ilişkinin yakınlık, dostluk ve çatışma yönetimi boyutlarını daha anlaşılır hale getirmeye yönelik bir çerçeve sunmaktır.

Değerlendirme süreci nasıl ele alınır?

Gottman çift terapisi yaklaşımında ilişki, tek bir görüşme ya da tek bir sorun üzerinden değerlendirilmez. İlişkinin tarihçesi, partnerlerin ilişkiye dair algıları, iletişim biçimleri ve çatışma süreçleri birlikte ele alınır. Bireysel geçmişlerin ve kişisel beklentilerin ilişki içindeki etkileşimlere nasıl yansıdığı üzerinde durulur.

Araştırma temelli ölçüm araçları ve yapılandırılmış değerlendirmeler, ilişkinin güçlü yanlarını ve zorlanılan alanları görünür kılmayı amaçlar. Bu değerlendirmeler, ilişkiyi etiketlemekten ziyade dinamikleri anlamaya yönelik bir yol haritası sunar.

“Dört Atlı” kavramı neyi ifade eder?

Gottman çift terapisi literatüründe, ilişkileri yıprattığı gözlemlenen dört temel iletişim biçimi; eleştiri, savunmacılık, küçümseme ve duvar örme olarak tanımlanır. Bu davranış kalıpları, çatışmaların neden kalıcı hale geldiğini anlamak için kullanılan kavramsal bir çerçevedir.

Bu yaklaşımda, yıkıcı iletişim biçimlerinin fark edilmesi kadar, ilişkiyi koruyan ve onarıcı etkileşimlerin nasıl kurulabileceği de ele alınır. “Yumuşak başlangıçlar” ve “onarma girişimleri” gibi kavramlar, ilişkisel temasın nasıl sürdürülebileceğine dair bir anlayış geliştirmeyi amaçlar.

Çift ilişkilerinde güven kaybı Gottman yaklaşımında nasıl ele alınır?

İlişkilerde yaşanan güven kırılmaları, yalnızca tek bir olayla sınırlı olmayan, daha geniş bir ilişki bağlamı içinde değerlendirilir. Gottman çift terapisi yaklaşımı, güvenin yeniden inşasını; ilişki içindeki duygusal kopukluklar, etkileşim biçimleri ve bağlanma süreçleriyle birlikte ele alır.

Bu çerçeve, yaşanan olayın ötesine geçerek ilişkiyi bu noktaya getiren dinamikleri anlamaya yönelik bir bakış sunar.

Partnerlerden biri sürece mesafeli olduğunda ne olur?

Çift çalışmalarında partnerlerden birinin sürece temkinli yaklaşması sık karşılaşılan bir durumdur. Gottman çift terapisi yaklaşımı, bu durumu bir direnç olarak etiketlemekten ziyade, ilişki içindeki farklı ihtiyaç ve beklentilerin bir parçası olarak ele alır. Süreç, haklı-haksız arayışından çok ilişkiyi anlamaya yönelik bir çerçeve sunar.

Gottman çift terapisi çatışmaları nasıl ele alır?

Hayır. Araştırmalar, ilişkilerdeki sorunların önemli bir kısmının tamamen çözülebilir değil, yönetilebilir olduğunu göstermektedir. Gottman çift terapisi yaklaşımında amaç, çatışmaların yok edilmesi değil; çatışmaların ilişkiyi yıpratmadan ele alınabileceği bir zeminin anlaşılmasıdır.

Bu yaklaşım kimler için anlamlı olabilir?

Bu yaklaşım, ilişkisini daha yakından anlamak, iletişim biçimlerini fark etmek ve ilişki içindeki tekrar eden döngüleri incelemek isteyen çiftler için bir düşünsel çerçeve sunar. Farklı ilişki biçimlerine sahip çiftlerin ilişki deneyimlerini anlamlandırmalarına yardımcı olabilecek bir perspektif olarak ele alınabilir.

Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Burada yer alan içerikler, çift ilişkileri ve ilişki dinamiklerine dair genel bir çerçeve sunmayı amaçlamaktadır. Her ilişkinin ve sürecin kendine özgü olduğu unutulmamalıdır.

Kaynak
Gottman yaklaşımı hakkında genel bilgiler için bkz.: https://www.gottman.com

Gottman Çift Terapisi: İlişki Dinamikleri yazısı ilk önce Tuğçe Turanlar üzerinde ortaya çıktı.

Aşkın içinde kalmanın bir yolu var mı?

“Sevgi, insanın varoluş sorununa tek makul ve yeterli cevaptır.” Erich Fromm

Çoğumuzun aşina olduğu bir senaryodur bu: Bir arkadaşımız ya da akrabamız bize partnerinin olumsuz davranışları hakkında sürekli sitemde bulunur. Bu kişiye neden hala onunla birlikte olduğunu sorduğumuzda: “Çünkü onu seviyorum” der.

Ailemiz veya ilk bakıcılarımız bize karşı sevgi göstermekte sorun yaşamış ise kendimizi sevmekte güçlük çekebiliriz. Bu da ilişkilerimizde mücadeleye yol açar.

Erken çocukluk dönemimizdeki incinme veya reddedilme hissi, sevgiyi ifade etme ve sürdürme becerimize zarar verebilir. Bunların sonucunda kendimizi geri çekmeye ve sevginin yerine başka şeyler koymaya ya da yanlış yapmaya başlarız.

Güven duyma ve onaylanma ihtiyacı ile bize kötü davranan ya da reddeden insanları seçeriz.

Bilincinde olmadan bizimle aynı savunma biçimlerini kullanan insanlara gideriz. Böylece istediğimizi düşündüğümüz yakınlığa ulaşamayız ve bu ilişkiye tahammül etmekte de zorlanırız.

Aşk bazen savunmasız ya da korkutucu hissettirebilir. Çünkü kırılabileceğimizi düşünürüz.

Aşka bir şans vermekten korkabiliriz. Bu yüzden sevgi dolu duygularımızı karşımızdaki ile paylaşmadan kendimize saklarız.

Erken çocukluk döneminden itibaren sevgi ile beslenen bireyler, şefkat ve empati yeteneğine sahip sevgiyi içtenlikle kabul edip verebilirler.

“Aşk, bilişsel etkinliği devre dışı bırakan, geçici bağımlılık ve sevilen kişiye yönelik bedenin verdiği duyarlı tepkidir.” Tennov

Aşk neden biter?

Aşkın bitmesine sebep olan partnerler;

İki ayrı birey olmak yerine bütün olurlar.

Alan tanımak yerine birbirlerinin dünyalarını kontrol etmeye ve/veya sınırlandırmaya çalışırlar.

İlişkileri keyif vermeyen bir rutine dönüştürürler.

Birbirlerine saygı duymaktan vazgeçerler.

Aşık olmanın verdiği belirsizliği ve macera hissini daha bastırılmış bir güven duygusuyla değiştirirler.

Gerçek Aşk

Gerçek aşk, iki bireyin de diğeri tarafından beslenmesi sonucunda geliştiğinde var olur.

Her iki birey de gelişmiyorsa, bu gerçekten aşk mıdır?

İlgilendiğimizi düşündüğümüz kişiyi sürekli olarak görmezden geldiğimizde, keyfi olarak görüştüğümüzde, onunla bir şey paylaşmadığımızda, ondan kaçtığımızda veya onu aşağıladığımızda kendimize “sevgi dolu” diyebilir miyiz?

Fromm aşk için, “Bu bir duygu değil, pratiktir” der.

İlk kıvılcım, arzu ya da özlem öyle hissettirse de, bu duygular illa aşk olmak zorunda değildir.

Aşk, davranışları içerir. Bu bir beceridir.

İçimizdeki aşkı, partnerimize eylemlerimizle göstermeliyiz.

Gerçek aşk uyum, duyarlılık ve cömertlikten gelir.

Diğer kişiyi ve onu mutlu eden her şeyi desteklemekten gelir.

Her gün başka birine nezaketle, anlayışla, şefkatle ve saygıyla davranmayı seçtiğimizde, sevme becerimizi geliştiririz.

Sevgi dolu olmayı öğrenip aşkta daha iyi bir insan olabiliriz.

Araştırmalar, gerçek aşkın bir ömür boyu sürebileceğini gösteriyor. Ancak bu büyük ölçüde bize ve ilişkilerimizde nasıl davrandığımıza bağlı.

“Hiçbir şey bilmeyen, hiçbir şeyi sevemez. Hiçbir şey yapamayan hiçbir şeyden anlamaz. Hiçbir şeyden anlamayan insan değersizdir. Oysa anlayan biri hem sever hem far keder hem de görür. Bir şeyde ne kadar bilgi varsa o kadar büyük sevgi vardır. Bütün meyvelerin çileklerle aynı zamanda olgunlaştığını zanneden biri üzümleri hiç tanımıyor demektir.” “Sevme Sanatı” Erich Fromm

Klinik Psikolog Tuğçe Turanlar

Aşk içinde kalmanın bir yolu var mı yazısı ilk önce Tuğçe Turanlar üzerinde ortaya çıktı.