Melankoli, derin ve süreğen bir hüzün, dünyaya ilgi kaybı ve içe kapanmayla kendini gösteren bir haldir. Gündelik dilde hüzünle eş anlamlı kullanılsa da psikanalitik gelenekte yalnızca bir duygudurum değil, kaybın benlikte bir eksilme gibi yaşandığı özgün bir ruhsal konumdur. Kavramın kökeni Antik Yunan’daki “kara safra” anlayışına dayanır. Bazı hüzünler geçer gider; bazıları ise yerleşir, tanıdık […]

Yas ile melankoli arasındaki temel fark, kaybın nasıl yaşandığıyla ilgilidir. Yas, sevilen bir kişinin ya da bir değerin kaybına verilen olağan bir tepkidir; zamanla kayıp kabullenilir ve kişi hayatına yeniden bağlanır. Melankoli ise kaybın bir dış kayıp olarak değil, benlikte bir eksilme gibi yaşandığı, kişinin kendini değersizleştirdiği ve sürecin akmakta zorlandığı bir haldir. Bu ayrım, […]

Bazı kişiler hayatlarını doğru cevaplar vererek geçirir; ama içeriden bakıldığında bir boşluk hissi vardır. Winnicott bu deneyimi sahte benlik kavramıyla anlatır. Sahte benlik bir yalan değil, gerçek benliği korumak için kurulmuş bir savunmadır.

Rüya yorumu, nesne ilişkileri kuramına göre yalnızca gizli dileklerin değil, erken ilişki deneyimlerinden türeyen iç nesne temsillerinin, kendilik algısının ve tekrar eden ilişki örüntülerinin de sahnelendiği bir alanı anlamaya çalışır. Rüyada karşılaştığımız figürler çoğunlukla gerçek kişilerin bire bir yansımaları değil, uzun yıllar boyunca biçimlenmiş ilişki örüntülerinin dışavurumlarıdır. Klein ve Winnicott bu perspektiften rüyaya yaklaşımı dürtülerden […]

Doğum sonrası depresyon, doğumun ardından haftalar ya da aylar içinde belirginleşebilen; çökkünlük, yoğun kaygı, yetersizlik hissi ve bebeğe bağlanmakta güçlük gibi belirtilerle kendini gösterebilir. Lohusalık hüznüyle sık karıştırılır; ancak belirtilerin süresi ve yoğunluğu bakımından ayrılır. Erken tarama bu tabloyu fark etmede değerli bir adımdır; tanı değil, klinik görüşmeye açılan bir kapıdır. Psikolojik desteğe erişmek ise […]

Partneri terapist gibi görmek, modern ilişkilerde sık karşılaşılan bir beklentidir. Esther Perel’in düşüncelerinden yola çıkarak bu beklentinin nereden geldiğine ve bizi nasıl yorduğuna bakıyoruz. Partnerimizi Neden Terapistimiz Gibi Görüyoruz? Gün boyu biriken kaygıyı, kırgınlığı, bir türlü çözemediğimiz bir düşünceyi eve taşırız ve çoğu zaman bunu paylaşacağımız ilk kişi partnerimiz olur. Ondan yalnızca dinlemesini değil; bizi […]

Aldatma sonrası güven, ihanetin ardından ilişkide yeniden kurulması gereken temel bağdır. Bu süreçte sarsılan yalnızca partnere duyulan güven değil, kişinin kendi algısına ve sezgisine duyduğu güvendir. Güvenin yeniden inşası mümkündür; ancak bu, olanın unutulmasıyla değil, anlaşılması ve ilişkinin yeni bir zemine oturmasıyla gerçekleşir. Aldatıldığını öğrenen bir kişi önce şok yaşar. Ardından sorular gelir: “Bu nasıl […]

Depresyon yalnızca kişinin kendi iç dünyasında yaşadığı bir zorlanma değildir; çoğu zaman ilişkilere de yansır. Kişi kendini daha yorgun, isteksiz, umutsuz ya da duygusal olarak uzak hissedebilir. Daha önce keyif veren şeyler anlamını kaybedebilir; konuşmak, yakınlık kurmak ya da bir tartışmayı onarmak daha zor hale gelebilir. Depresyon, sıradan bir üzüntüden farklıdır. Üzüntü genellikle belirli bir […]

Çift Terapisine Ne Zaman Başvurulur? Çift terapisine genellikle aynı tartışmaların çözülmeden tekrarlandığı, iletişimin tıkandığı ya da güvenin sarsıldığı dönemlerde başvurulur. Terapi yalnızca ayrılık eşiğindeki ilişkiler için değildir; ilişkideki döngüyü anlamak ve yeniden konuşulabilir bir zemin kurmak isteyen çiftler için de bir alan açar. Aynı tartışmayı kaçıncı kez yaşadığınızı saymayı bıraktığınızda, bir yerde bir şeylerin değişmesi […]

Duygusal olarak olgunlaşmamış ebeveynler, çocuğun fiziksel ihtiyaçlarını karşılayabilen ancak duygusal dünyasını fark etmekte, merak etmekte ve ona güvenli bir alan sunmakta zorlanan ebeveynlerdir. Böyle bir ortamda büyüyen çocuk çoğu zaman sevilmeyi kazanılması gereken bir şey olarak öğrenir; “yeterince iyi olursam sevilirim” inancı buradan doğar. Yeterince İyi Olursam Sevilirim Yanılgısı Bazı insanlar sevilmek için sürekli daha […]

Jung’un Kırmızı Kitabı, yalnızca psikoloji tarihinin dikkat çekici metinlerinden biri değildir. Aynı zamanda insanın iç dünyasında beliren imgelerle, çatışmalarla, korkularla ve dönüşüm ihtimaliyle nasıl karşılaşabileceğine dair güçlü bir çerçeve sunar. Bu yazı, Seans Odası Sakinleri podcastinde hazırladığım 5 bölümlük Kırmızı Kitap serisine eşlik eden bir rehberdir. Burada her bölümün ana fikrini özetliyor, ardından sık geçen […]

Doğum sırasının kişiliği belirlediği yaygın bir inanıştır; ancak geniş örneklemli çalışmalar bu etkinin sanıldığı kadar güçlü olmadığını göstermektedir. Kardeş sırası aile içindeki rolleri ve ilişkileri etkileyebilir, fakat kişiliği tek başına belirleyen bir etken değildir. Doğum sırası kişiliği belirler mi? Bu soru hem psikolojide hem de gündelik yaşamda uzun süredir tartışılıyor. İlk çocuk daha sorumlu, ortanca […]

Kötü Anılar Neden Gitmez? Yeni araştırmalar, Tetris gibi görsel oyunların kötü anıların zihne izinsiz gelme sıklığını azaltabileceğine işaret ediyor. Ancak bu, anıları silmek anlamına gelmiyor. Travmatik bir deneyim, zihinde her zaman düzenli bir hikâye olarak kalmaz. Bazen bir koku, bazen bir ses, o anıyı sanki “şu an oluyormuş gibi” geri getirir. Bu, beynin o anıyı […]

Tekrarlayan rüyalar, aynı sahnenin ya da aynı duygusal çekirdeğin farklı zamanlarda yeniden görülmesidir. Psikanalitik bakışta bu tekrar rastlantı değildir; henüz işlenememiş bir yaşantıya, çözülmemiş bir çatışmaya ya da adı konmamış bir duyguya işaret edebilir. Rüyanın içeriğinden çok, bıraktığı duygu ve hangi dönemlerde geri döndüğü anlam taşır. Bazı rüyalar bir kez görülür ve kaybolur. Bazıları ise […]

Tekrar eden yaşam örüntüleri, kişinin farklı ilişkilerde, iş ortamlarında ya da yaşam dönemlerinde benzer duygusal döngüleri yeniden yaşamasıyla ortaya çıkar. Benzer ilişki biçimleri, benzer çatışmalar, benzer hayal kırıklıkları… Kişi bazen kendini farklı insanlarla, farklı ortamlarda, neredeyse aynı duygusal sahnenin içinde bulur. Bu tekrar eden yaşam örüntüleri çoğu zaman rastlantısal değildir. Psikanalitik açıdan bakıldığında, bilinçdışı süreçlerin […]

Her şey yolundayken mutsuz hissetmek, kişinin yaşamında görünürde önemli bir sorun yokken içsel olarak huzursuz, sıkışmış, suçlu ya da kaygılı hissetmesiyle ortaya çıkabilir. Dışarıdan bakıldığında “her şey iyi” gibi görünür; fakat kişi kendi içinde bir eksiklik, tehdit beklentisi ya da açıklamakta zorlandığı bir mutsuzluk hissedebilir. Bu durum çoğu zaman basit bir “memnuniyetsizlik” hali değildir. Klinik […]

Paranoid kişilik bozukluğu, kişinin başkalarının niyetlerini sürekli kuşku, tehdit, aldatılma ya da zarar görme ihtimali üzerinden yorumladığı bir kişilik örüntüsüdür. Ancak bu yazıda amaç tanı koymak değil; paranoid kişilik özelliklerini, güven sorunu, sürekli tetikte olma hali, tehdit algısı ve ilişkilerde savunmacı tutumlar üzerinden anlamaktır. Hayat zaman zaman zorlayıcı olabilir. İnsanların niyetlerini sorgulamak, bazı durumlarda koruyucu […]

Sosyal fobi, kişinin sosyal ortamlarda görülme, değerlendirilme, yargılanma ya da küçük düşme ihtimali karşısında yoğun kaygı yaşamasıyla karakterize edilen bir sosyal kaygı örüntüsüdür. Klinik literatürde sosyal fobi, çoğu zaman sosyal kaygı bozukluğu adıyla ele alınır. Bu deneyim gündelik çekingenlikten farklıdır. Kişi yalnızca yeni insanlarla tanışırken biraz gerilmez; sosyal ortamı psikolojik olarak tehdit edici bir alan […]

Şizoid kişilik bozukluğu, kişinin yakın ilişkilerden belirgin biçimde uzak durduğu, yalnızlığı tercih ettiği ve kişilerarası ilişkilerde duygusal ifadenin sınırlı göründüğü bir kişilik örüntüsüdür. Ancak bu yazıda amaç tanı koymak değil; şizoid kişilik özelliklerini, yalnızlık ihtiyacı, iç dünyaya çekilme, duygusal mesafe ve yakınlık karşısında yaşanan gerilim üzerinden anlamaktır. Modern dünya insanı sürekli sosyalleşmeye, paylaşmaya ve görünür […]

Obsesif kompulsif kişilik bozukluğu, kişinin düzen, kontrol, mükemmeliyetçilik ve katı kurallar üzerinden içsel huzursuzluğunu yatıştırmaya çalıştığı bir kişilik örüntüsüdür. Ancak bu yazıda amaç tanı koymak değil; obsesif kompulsif kişilik özelliklerini, karar vermekte zorlanma, mükemmeliyetçilik, kontrol ihtiyacı, duyguları bastırma ve ilişkilerde haklı olma eğilimi üzerinden anlamaktır. Hepimiz işlerimizin düzgün olmasını, sorumluluklarımızı yerine getirmeyi ve düzenli bir […]

Aşırı düşünmeyi nasıl durdurabilirim? Bu soru, zihni aynı konu, ihtimal ya da senaryo üzerinde tekrar tekrar dönen birçok kişinin aklından geçer. Aşırı düşünme, kişinin bir konuyu değerlendirmesinden çok, aynı düşünce döngüsünün içinde sıkışmasıdır. Bu süreç çözüm üretmek yerine kaygıyı, zihinsel yorgunluğu ve kararsızlığı artırabilir. İngilizcede sık kullanılan adıyla overthinking, çoğu zaman ruminasyon, endişe, mükemmeliyetçilik, kontrol […]

Freud’a göre rüya yorumu, bilinçdışının işleyişini anlamak için temel bir yoldur. Sigmund Freud, rüyaları yalnızca gece zihnimizde beliren rastlantısal görüntüler olarak değil; bastırılmış arzuların, çatışmaların, anı kalıntılarının ve bilinçdışı süreçlerin dönüştürülmüş ifadeleri olarak ele alır. Freud’un Rüyaların Yorumu adlı eseri, psikanaliz tarihinde rüyaya merkezi bir yer kazandırmıştır. Ona göre rüya, bilinçdışına açılan özel bir kapıdır. […]

Yaygın anksiyete bozukluğu, kişinin birçok farklı konuda sürekli, yoğun ve kontrol etmekte zorlandığı bir endişe yaşamasıyla karakterize edilen bir kaygı bozukluğudur. Hepimiz zaman zaman sağlığımız, işimiz, ailemiz, ilişkilerimiz ya da geleceğimiz hakkında kaygılanırız. Kaygı, belirli bir düzeyde bizi hazırlıklı olmaya, önlem almaya ve tehlikelere karşı hızlı tepki vermeye yardımcı olan işlevsel bir duygudur. Ancak endişe […]

Yetişkinlerde DEHB, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun yetişkinlik dönemindeki görünümünü ifade eder. İngilizce kaynaklarda ADHD olarak geçen bu nörogelişimsel örüntü, yalnızca çocukluk dönemine ait değildir; bazı kişilerde yetişkinlikte de dikkat, zaman yönetimi, dürtüsellik, duygu düzenleme ve organizasyon alanlarında belirgin zorluklara yol açabilir. Yetişkinlikte DEHB her zaman dışarıdan kolayca fark edilmez. Çocukluktaki belirgin hareketlilik, yetişkinlikte yerini […]

Bağlanma stilleri, kişinin yakın ilişkilerde güven, mesafe, bağlılık, terk edilme korkusu ve duygusal yakınlıkla nasıl ilişki kurduğunu anlatan psikolojik örüntülerdir. Bu örüntüler, erken dönem bakım veren ilişkilerinden etkilenebilir; ancak yalnızca çocuklukla sınırlı kalmaz. Yetişkinlikte romantik ilişkilerde, arkadaşlıklarda ve sosyal çevre seçimlerinde yeniden görünür hale gelebilir. Bağlanma kuramı, John Bowlby ve Mary Ainsworth’ün çalışmalarıyla şekillenmiştir. Bu […]

Maladaptive daydreaming, Türkçede çoğunlukla uyumsuz hayal kurma olarak ifade edilen; kişinin uzun süreler boyunca canlı, ayrıntılı ve sürükleyici hayaller kurmasıyla karakterize edilen bir psikolojik örüntüdür. Her insan hayal kurar. Hayal kurmak zihnin doğal, yaratıcı ve çoğu zaman düzenleyici bir işlevidir. Ancak hayal kurma kişinin günlük yaşamını, ilişkilerini, işini, okulunu ya da sorumluluklarını belirgin biçimde aksatmaya […]

Bipolar bozukluk, kişinin duygu durumunda, enerji düzeyinde, düşünce hızında, uyku ihtiyacında ve günlük işlevselliğinde belirgin dalgalanmalarla seyreden bir duygudurum bozukluğudur. Halk arasında bazen “iki uçlu bozukluk” olarak da bilinir. Bu iki uçtan biri mani ya da hipomani dönemleri; diğeri ise depresyon dönemleridir. Bipolar bozuklukta kişi bazı dönemlerde olağanın üzerinde enerjik, taşkın, çok konuşkan, hızlı düşünen, […]

EMDR terapisi, travmatik anıların işlenmesine yardımcı olmak için geliştirilen yapılandırılmış bir psikoterapi yaklaşımıdır. Başlangıçta özellikle travma sonrası stres bozukluğu alanında kullanılan bu yöntem, zamanla farklı ruhsal zorluklarda ve karmaşık travma örüntülerinde de araştırılmaya başlanmıştır. Kişilik bozuklukları ise çoğu zaman yalnızca “zor kişilik özellikleri” olarak görülür. Oysa bu yapılar; erken dönem ilişkisel deneyimler, ihmal, istismar, güvensiz […]

EMDR anıları siler mi? EMDR’nin amacı, kişinin yaşadığı olayı hafızadan çıkarmak ya da unutturmak değildir. EMDR, travmatik anının kişide yarattığı duygusal ve bedensel yükün azalmasına yardımcı olmayı hedefler. Bir anı hâlâ hatırlanabilir; ancak artık eskisi kadar sarsıcı, yakıcı, bedensel olarak tetikleyici ya da bugünde yaşanıyormuş gibi olmayabilir. Travma sonrası stres bozukluğu, yani TSSB, kişinin geçmişte yaşadığı […]

Sağlıklı ilişkide iletişim, yalnızca konuşmak ya da sorunları çözmek anlamına gelmez. İletişim; partnerlerin birbirini duyabilmesi, değişim dönemlerinde temasını koruyabilmesi, çatışma anlarında kopmadan kalabilmesi ve ilişkide güvenli bir bağ kurabilmesiyle ilgilidir. Her ilişki zaman içinde değişir. Tıpkı doğadaki döngüler gibi ilişkiler de farklı evrelerden geçer. Bazen heyecan verici yeni başlangıçlar, bazen stresli geçişler, bazen zorlu çatışmalar, […]

Kendini tanıma rehberi, duygularını, ihtiyaçlarını, sınırlarını ve iç sesini daha yakından fark etmek isteyenler için hazırlanmış 7 günlük bir farkındalık çalışmasıdır. Bu rehber, günlük yaşamın yoğunluğu içinde kendine kısa bir alan açmak, iç dünyanı daha şefkatli bir yerden dinlemek ve küçük egzersizlerle kendinle yeniden temas kurmak için hazırlandı. Hayatın temposu içinde çoğu zaman kendimizi gerçekten […]

Hangi terapi yöntemi bana uygun? Terapiye başlamayı düşünen birçok kişi ilk görüşmeden önce bu soruyu sorar. Çünkü psikoterapi tek bir yöntemden oluşmaz; farklı terapi yaklaşımları farklı ihtiyaçlara, belirtilere, yaşam öykülerine ve ilişki örüntülerine odaklanır. Bazı kişiler kaygı, panik ya da depresif düşünce döngüleri için daha yapılandırılmış bir terapi ararken; bazıları geçmiş deneyimlerinin bugünkü ilişkilerini nasıl […]

İlişkilerde sınır koymak, çoğu kişinin sandığı gibi sevgiyi azaltan ya da ilişkiyi uzaklaştıran bir davranış değildir. Tam tersine, sağlıklı sınırlar kişinin kendi ihtiyaçlarını, duygularını, zamanını ve değerlerini koruyabilmesini sağlar. Birçok kişi sınır koymaya niyetlendiğinde içinden şu soru geçer: “Bencillik mi yapıyorum?” Özellikle ilişkilerde karşı tarafı kırmamak, reddedilmemek ya da sevilmeye devam etmek isteyen kişiler için […]

Ayrılığa verilen tepkiler kişiden kişiye değişir ve bu farkın bir kısmı bağlanma stilleriyle ilişkilendirilir. Kaygılı bağlanan biri ayrılıktan sonra yoğun arayış ve temas ihtiyacı yaşayabilirken, kaçınmacı bağlanan biri süreci hızla geçmiş gibi görünüp acıyı sonradan hissedebilir. Bu tepkiler bir zayıflık ya da olgunluk göstergesi değildir; kişinin yakınlıkla kurduğu ilişkinin izini taşır. Farklı bağlanma stillerinin ayrılık […]

Mutluluk korkusu, kişinin iyi hissettiği anlarda rahatlamak yerine tedirginlik duyması ve bu iyiliğin bozulacağına dair bir beklenti taşımasıdır. Çoğu zaman geçmişte iyi anların ardından gelen kayıp ya da hayal kırıklığı deneyimleriyle ilişkilidir: kişi mutluluğu güvenli bir yer olarak değil, ardından bir bedel geleceği bir aralık olarak yaşar. Mutluluk, insanlar için evrensel bir arzu gibi görünür. […]

Mikro aldatma, fiziksel bir ihanet olmasa da ilişkideki sadakat sınırını zorlayan küçük davranışları tanımlar. Gizlenen mesajlaşmalar, ilişkiyi yok sayan bir yakınlık ya da partnerden saklanan temaslar bu kapsamda değerlendirilir. Bu davranışların ağırlığı, tek tek büyüklüklerinden çok ilişkide yarattığı güven aşınmasıyla ölçülür. Romantik ilişkiler güven, bağlılık ve karşılıklı sadakat üzerine kurulur. Ancak bu güven, yalnızca fiziksel […]

Dişi narsisizm, psikoterapist Bärbel Wardetzki’nin ilişkilerde narsisistik örüntüleri anlamak için kullandığı kavramlardan biridir. Bu kavram, biyolojik olarak yalnızca kadınlara ait bir narsisizm türünü anlatmaz. Daha çok, toplumsal olarak “uyumlu, besleyici, kendinden vazgeçen, kabul görmek için kendini küçülten” rollerle şekillenen narsisistik bir dışavurum biçimini ifade eder. Wardetzki’ye göre narsisizmin ilişkilerde görülen iki farklı yüzünden söz edilebilir: […]

Pygmalion etkisi, bir kişiye yönelik beklentilerin zamanla o kişinin davranışlarını ve kendine dair algısını biçimlendirmesidir. İlişkilerde bu etki iki yönlü işler: partnerinden değer gördüğünü hisseden kişi bu beklentiye doğru açılabilirken, sürekli eleştirildiğini hisseden kişi de o olumsuz beklentiye doğru daralabilir. İlişkilerde Pygmalion Etkisi Yunan mitolojisinde heykeltıraş Pygmalion, öylesine güzel bir kadın heykeli yapar ki, kendi […]

Kuşaklararası travma kavramı, ilk kez 20. yüzyıl ortalarında psikiyatri ve psikoloji literatürüne girdi. Özellikle Holokost’tan sağ kurtulanların çocuklarında görülen beklenmedik ruhsal belirtiler bu alanda çığır açan bir tartışmanın kapısını araladı. Travmayı doğrudan yaşamamış olan bu çocuklar, sanki ebeveynlerinin yaşadığı dehşeti kendileri deneyimlemiş gibi kaygı, kimlik karmaşası, suçluluk ve travmatik kabuslar yaşıyordu. 1966 yılında psikiyatrist Viktor […]

Toksik ilişkilerde sınır koymak, kişinin kendi ihtiyaçlarını ve dayanabileceği noktayı açıkça belirtmesidir. Bu ilişkilerde sınır koymanın zor olmasının nedeni çoğu zaman kararsızlık değildir; sınırın ardından gelen suçlama, geri çekilme ya da öfke, kişiye sınır koymanın ilişkiyi tehlikeye attığını öğretmiş olabilir. İlişkilerinizde sürekli kendinizden ödün verdiğinizi, ancak karşılığında sadece daha fazla taleple karşılaştığınızı hissettiğiniz oldu mu? […]

İnsanların gerçekten değişip değişemeyeceği, psikoloji alanında uzun süredir tartışılan bir konudur. Kimi zaman “Huylu huyundan vazgeçmez” gibi atasözleriyle büyür, insanların köklü özelliklerinin sabit kaldığına inanırız. Öte yandan, yaşam deneyimlerimiz bize farklı bir gerçeği gösterir: İnsanlar yeni bilgilere, yeni ilişkilere, travmalara ve önemli hayat dönüm noktalarına göre şekillenebilir. Peki, değişim mümkün müdür, yoksa kişilik ve davranışlarımız […]

Uzak mesafe ilişkisi, partnerlerin düzenli olarak fiziksel yakınlık kuramadığı ilişki biçimidir. Bu ilişkilerde bağın sürmesi çoğunlukla iletişimin sıklığından çok niteliğine, belirsizliğin birlikte taşınabilmesine ve güvenin fiziksel varlık olmadan da korunabilmesine bağlıdır.   Bu makalede, “uzak mesafe ilişkisi” doğasından kaynaklanan zorluklar, bu zorluklarla başa çıkma yolları, ilişkide yakınlığı ve güveni artırmaya yönelik öneriler ile çiftlerin uygulayabileceği […]

Oversharing (aşırı paylaşım), kişinin duygusal ya da özel bilgilerini, ilişkinin yakınlık düzeyiyle orantısız biçimde ve çoğu zaman erken bir aşamada paylaşmasıdır. Açık olmakla aynı şey değildir; belirleyici olan paylaşılanın miktarı değil, karşı tarafla kurulan bağın o paylaşımı taşıyıp taşıyamadığıdır. Günümüzün dijital çağında hayatımızın pek çok yönünü sosyal medyada ve çevrimiçi platformlarda paylaşıyoruz. Ancak paylaşımların dozunu […]

Travma terapisi, geçmişte yaşanan acı dolu anılarla yüzleşmek için değil, bu anıların hayatımız üzerindeki etkilerini anlamlandırmak ve hafifletmek için yapılan bir çalışmadır. Travma, yaşamımızda derin izler bırakabilir; ancak travma terapisi bu izleri silmeyi değil, onların hayatımıza olan etkisini azaltmayı amaçlar. Travmanın Doğası ve Etkileri Travma, yalnızca zihinsel bir deneyim değildir. Bedenimizde de derin izler bırakır. […]

Uzun süreli yalnızlık, kişinin çevresinde insanlar olsa bile anlaşılmadığını ve bağ kuramadığını hissettiği süregen bir durumdur. Geçici yalnızlıktan farkı, sürekliliği ve zamanla kişinin ilişki kurma biçimini de etkilemesidir. Araştırmalar uzun süreli yalnızlığın yalnızca duygusal değil, bedensel sağlıkla da ilişkili olabileceğine işaret eder. Modern yaşam tarzının yaygınlaşmasıyla birlikte, yalnızlık her yaştan insanın karşılaştığı önemli bir duygu […]

Depresyondaki Partnerime Nasıl Yardım Edebilirim? Depresyon, kişinin ruh halini, düşüncelerini ve davranışlarını derinden etkileyen ciddi bir ruh sağlığı problemidir. Bu durum sadece depresyon yaşayan kişiyi değil, onun çevresindeki insanları, özellikle de partnerini önemli ölçüde etkiler. Eğer romantik ilişkinizde partnerinizin depresyonda olduğunu düşünüyorsanız, ona destek olmak için atabileceğiniz doğru adımları bilmek önemlidir. Peki, depresyondaki partnerinize nasıl […]

DEHB’li biriyle ilişki yaşamak, dikkat, düzen ve dürtü kontrolüyle ilgili farklılıkların ilişkinin gündelik akışına yansıdığı bir deneyimdir. Unutulan sözler ya da yarım kalan işler çoğu zaman ilgisizlik olarak okunur; oysa bunlar sıklıkla dikkatin düzenlenmesindeki farklılıkla ilgilidir. Bu ayrımı görebilmek, ilişkideki suçlama döngüsünü azaltabilir. [ez-toc] Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), hem çocukluk hem de yetişkinlik […]

İlişkilerde kırmızı bayraklar, ilişkinin güvenli, dengeli ve sağlıklı ilerlemesini zorlaştıran uyarıcı işaretlerdir. Her ilişkide zaman zaman tartışmalar, kırgınlıklar ya da zorlanmalar yaşanabilir. Ancak bazı davranışlar tekrar ediyor, kişiyi sürekli kaygılı, değersiz, kontrol altında ya da güvensiz hissettiriyorsa bu durum daha dikkatli ele alınmalıdır. Kırmızı bayraklar her zaman ilişkinin hemen bitmesi gerektiği anlamına gelmez. Ancak ilişkinin […]

Carl Gustav Jung, İsviçreli bir psikiyatrist ve psikanalist, psikolojiye özellikle analitik psikoloji alanındaki katkılarıyla tanınır. Kolektif bilinçdışı, arketipler ve bireyselleşme gibi kavramları birçok kişi tarafından bilinse de, Jung’un yaşamı ve çalışmalarının daha az bilinen yönleri, onun etkisinin derinliğini ve karmaşıklığını ortaya koyar. 1. Jung’un Okült ve Mistik Geleneklere İlgisi Jung, okült ve mistik geleneklere derin […]

Gottman çift terapisi, çift ilişkilerinde iletişim örüntülerini, çatışma biçimlerini ve duygusal etkileşimleri anlamaya odaklanan, araştırma temelli bir yaklaşımdır. İlişkide yaşanan güçlükler, yalnızca bireysel duygular üzerinden değil; çiftler arasındaki etkileşim dinamikleri ve tekrar eden ilişki örüntüleri üzerinden ele alınır. Bu yaklaşım, ilişkileri soyut kavramlardan ziyade gözlemlenebilir etkileşimler ve ilişki içi beceriler üzerinden değerlendirmesiyle öne çıkar. Amaç; […]

Gölge arketipi, Carl Gustav Jung’un analitik psikoloji kuramında insanın bilinçli benlik algısının dışında kalan yönlerini anlatmak için kullandığı temel kavramlardan biridir. Gölge; kişinin kabul etmekte zorlandığı, bastırdığı, reddettiği ya da kendine yakıştıramadığı duygu, düşünce, istek ve davranış örüntülerini temsil eder. Bu yönler her zaman “kötü” ya da “yıkıcı” olmak zorunda değildir. Öfke, kıskançlık, bencillik ya […]

Kırılgan narsisizm, kişinin kendilik değerinin büyük ölçüde dışarıdan gelen onaya, kabul görmeye ve reddedilmemeye bağlı olduğu bir narsisistik özellikler örüntüsüdür. Büyüklenmeci narsisizm daha çok üstünlük, kibir ya da kontrol ihtiyacıyla görünürken; kırılgan narsisizm çoğu zaman utanç, eleştiriye aşırı duyarlılık, içe çekilme ve reddedilme korkusuyla kendini gösterir. Bu nedenle kırılgan narsisizm her zaman dışarıdan “kendini beğenmişlik” […]

Duygusal bağımlılık, bireyin kendini tamamlanmış hissetmek için belirli duygulara ya da ilişkilere bağımlı hale gelmesidir. Bu bağımlılık genellikle çözülmemiş duygusal yaralardan, karşılanmamış ihtiyaçlardan ya da çocukluktan gelen davranış kalıplarından kaynaklanır. Duygusal bağımlılıktan kurtulmak, bu bağımlılığın doğasını anlamayı, etkilerini fark etmeyi ve duygusal bağımsızlık ile içsel şifaya yönelik bilinçli adımlar atmayı gerektirir. Bu yazıda, duygusal bağımlılığın […]

İlişkide psikolojik şiddet, her zaman açık bir tehdit ya da fiziksel saldırı ile başlamaz. Bazen kontrol, suçlama, küçümseme, sessizlikle cezalandırma, kıskançlık adı altında denetleme ya da kişinin sosyal çevresinden uzaklaşmasıyla yavaş yavaş görünür hale gelir. Bu tür ilişkilerde sorun yalnızca “iletişim eksikliği” değildir. Asıl mesele, ilişkide bir tarafın diğer taraf üzerinde güç ve kontrol kurmaya […]

İlişkilerde şiddet yalnızca fiziksel zarar vermekle sınırlı değildir. Kontrol etme, korkutma, tehdit, aşağılama, ekonomik baskı, sosyal çevreden uzaklaştırma ve kişinin kararlarını kısıtlama da şiddet döngüsünün parçası haline gelebilir. Bu nedenle ilişkide şiddeti anlamak, yalnızca tartışmanın şiddetlenmesine değil, ilişkide güç, kontrol ve güvenlik dengesine de bakmayı gerektirir. John Gottman ve Neil Jacobson, şiddet içeren ilişkiler üzerine […]

Psikolojik dayanıklılık (resilience), kişinin zorlayıcı yaşam olayları karşısında hiç sarsılmaması değil; sarsıldıktan sonra yeniden toparlanabilme kapasitesidir. Sabit bir kişilik özelliği değildir; ilişkiler, kaynaklar ve baş etme biçimleriyle birlikte zaman içinde değişir. Bu nedenle “dayanıklı insanlar” ile “olmayanlar” diye bir ayrım yapmak yanıltıcıdır. Dayanıklılık çoğu zaman güçlü görünmekle karıştırılır. Oysa hiç zorlanmamış gibi davranmak dayanıklılık değil, […]

Kumar bağımlılığı, bireylerin hayatını ciddi şekilde etkileyen, kontrolsüz kumar oynama davranışı ile karakterize edilen bir bozukluktur. DSM-5’te “Madde ile İlişkili Olmayan Bozukluklar” kategorisinde yer alması, bu durumun bağımlılık spektrumunda değerlendirildiğini göstermektedir. Bu yazıda kumar bağımlılığının belirtilerinden, nedenlerinden ve tedavi yöntemlerinden detaylı bir şekilde bahsedilecektir. Kumar Bağımlılığı Nedir?   Kumar bağımlılığı, bireylerin kumar oynama davranışını kontrol […]

Mahşerin Dört Atlısı, John Gottman’ın çift araştırmalarında ilişkiyi en çok yıpratan dört iletişim biçimini tanımlamak için kullandığı kavramdır: eleştiri, savunmacılık, taş duvar örme ve küçümseme. Bu davranışların varlığı ilişkinin biteceği anlamına gelmez; ancak süreklilik kazandıklarında bağı aşındırırlar. Gottman’a göre en yıkıcı olanı küçümsemedir. Çiftlerin çoğu aynı konularda tartışır. Belirleyici olan neyi tartıştıkları değil, nasıl tartıştıklarıdır. […]

Duygudurum bozukluğu, kişinin duygu durumundaki değişimin olağan dalgalanmanın ötesine geçtiği, belirli bir süre boyunca sürdüğü ve günlük işlevselliği belirgin biçimde etkilediği tabloların ortak adıdır. Bu başlık altında hem çökkünlük yönündeki tablolar (depresyon, süreğen depresif bozukluk) hem de yükselme ve çökme arasında gidip gelen tablolar (bipolar bozukluk, siklotimi) yer alır. Belirleyici olan duygunun kendisi değil, süresi, […]

Psikodinamik psikoterapi, kişinin bugünkü duygu, düşünce, ilişki ve davranış örüntülerini anlamaya çalışan bir psikoterapi yaklaşımıdır. Bu yaklaşımda yalnızca görünen belirtilere değil; kişinin iç dünyasına, bilinçdışı süreçlerine, geçmiş ilişkilerinin bugüne nasıl yansıdığına ve tekrar eden duygusal döngülere odaklanılır. Bazen kişi hayatında benzer ilişkileri tekrar ettiğini, aynı tür insanlara çekildiğini, benzer durumlarda yoğun öfke, kaygı, suçluluk ya […]

Terapiye başlamak çoğu kişi için yalnızca randevu almak değildir; uzun süre içeride taşınan bir şeyi ilk kez bir başkasına söylemeye karar vermektir. Bu adımın zor gelmesi hazır olunmadığı anlamına gelmez. Çoğu zaman tam tersine, konuşulmayı bekleyen yerin yakınına gelindiğini gösterir. “Ne anlatacağım?” “Nereden başlayacağım?” “Bunlar terapiye gitmek için yeterli mi?” “Ya anlatırken saçma gelirse?” Terapiye […]

Aleksitimi, kişinin duygularını fark etmekte, ayırt etmekte ve sözcüklere dökmekte zorlanmasıdır. Bir ruhsal bozukluk tanısı değil, bir işleyiş özelliğidir. Duygusuzluk anlamına gelmez; duygu vardır ancak adlandırılamaz ve çoğu zaman bedensel bir gerginlik olarak yaşanır. Duyguların güvenle ifade edilemediği ortamlarda gelişmiş bir uyum biçimi olabilir. “Nasıl hissediyorsun?” sorusu bazı kişiler için düşündüğünden daha zordur. Yanıt genellikle […]

Psikoterapi ve koçluk arasındaki farkları anlamak, kişisel gelişim, mental sağlık veya profesyonel gelişim arayışında olan bireyler için oldukça önemlidir. Her iki alan da bireylerin hedeflerine ulaşmalarına yardımcı olmayı amaçlasa da, yaklaşımları, yöntemleri ve altında yatan felsefeleri önemli ölçüde farklıdır. Psikoterapi Psikoterapi, genellikle konuşma terapisi olarak da bilinir. Duygusal ve psikolojik zorlukları ele almak için eğitimli […]

Narsist yönetici ile çalışmak, kişinin yalnızca iş yüküyle değil; sürekli eleştiri, kontrol, değersizleştirme ve belirsizlikle de baş etmek zorunda kalmasına neden olabilir. Böyle bir iş ortamında emeğinizin görülmemesi, küçük hataların büyütülmesi ya da ne yaparsanız yapın yeterli hissedememek zamanla yoğun stres, kaygı, tükenmişlik ve değersizlik duygusu yaratabilir. Günlük dilde bu tür yöneticiler için sık sık […]

Kuşkuculuk (güvensizlik/suistimal) şeması, kişinin başkalarının kendisini inciteceğine, kandıracağına ya da kullanacağına dair sürekli bir beklenti taşımasıdır. Şema terapi çerçevesinde erken dönem deneyimleriyle ilişkilendirilen bu örüntü, kişinin yakınlık kurmasını ve ilişkilerde rahatlamasını zorlaştırır. Bir kişilik özelliği ya da tanı değil; öğrenilmiş bir beklenti kalıbıdır. Bu şemayla yaşayan biri için ilişkiler bir tehdit değerlendirmesi içinde ilerler: söylenenin […]

Dopamin ve serotonin, farklı işlevleri olan iki nörotransmitterdir. Kabaca dopamin yönelme, motivasyon ve ödül beklentisiyle; serotonin ise duygudurum dengesi, doygunluk, uyku ve dürtü kontrolüyle ilişkilendirilir. İkisi birbirinin karşıtı değildir; birbirini etkileyen sistemlerdir ve ruhsal belirtiler tek bir kimyasala indirgenemez. Popüler anlatımda bu ikisi çoğu zaman “haz” ve “mutluluk” kimyasalları olarak sadeleştirilir. Gerçek tablo daha karmaşıktır: […]

Dopamin detoksu, adının aksine beyni dopaminden arındırmak değildir; böyle bir şey ne mümkün ne de sağlıklıdır. Kavram pratikte, sürekli ve kolay ulaşılan yüksek uyaranlardan (sosyal medya, bildirim, oyun, abur cubur, alışveriş) bir süre uzak durmayı ifade eder. İşe yarayan kısmı kimyasal bir temizlik değil, uyaran eşiğinin ve alışkanlık döngüsünün değişmesidir. Kavram popülerleştikçe abartılı bir çerçeveye […]

Dopamin, sinir hücreleri arasında iletişimi sağlayan bir nörotransmitterdir. Sıkça “mutluluk hormonu” diye anılsa da işlevi hazdan çok motivasyon, ödül beklentisi, öğrenme, dikkat ve hareketle ilgilidir. Dopamin bir şeyden keyif aldığımız anda değil, çoğunlukla ona yöneldiğimiz ve beklediğimiz anda devreye girer. Gündelik dilde dopamin, hazzın kısaltması gibi kullanılır: “dopamin almak”, “dopamin patlaması”. Oysa dopaminin asıl işi […]

Love bombing, bir ilişkinin başında olağandışı yoğunlukta ilgi, iltifat ve yakınlık gösterilerek karşı tarafın hızla bağlanmasının sağlandığı bir etkileşim örüntüsüdür. Yoğun ilgi tek başına love bombing değildir; belirleyici olan bu yoğunluğun ilişkiyi olağan hızından kopararak kişinin kendi temposunu ve sınırlarını değerlendirmesine alan bırakmamasıdır. Bir ilişkinin başlangıcının yoğun geçmesi olağandır. Yeni tanışan iki kişi birbirine ilgi […]

Ghosting, bir kişiyle olan iletişimin aniden ve açıklama yapmadan kesilmesi durumudur. Bu terim, özellikle dijital iletişimde ve romantik ilişkilerde sıklıkla karşımıza çıkar. Ghosting’in Nedenleri Çatışma Kaçınması: Bazı insanlar, karşılaştıkları problemleri ve çatışmaları doğrudan ele almak yerine, bunlardan kaçınmayı tercih eder. Bu kişiler, yüzleşmekten ve zor konuşmalar yapmaktan kaçındıkları için ghosting yöntemine başvururlar. Bu, genellikle çatışma […]

Gaslighting, bir kişinin başka birinin gerçeklik algısına sistemli biçimde kuşku düşürerek onu kendi hafızasından, duygularından ve yargısından şüphe eder hale getirmesidir. Tek bir tartışmada yanlış hatırlamak gaslighting değildir; belirleyici olan bu kuşkunun süreklilik kazanması ve kişinin “acaba ben mi abartıyorum” sorusuna sıkışmasıdır. Terim, Patrick Hamilton’ın 1938 tarihli Gas Light oyunundan gelir. Bazı ilişkilerde tartışmalar bitmez, […]

Esaret fobisi, kişinin özgürlüğünün kısıtlanacağına ya da kontrol altına alınacağına dair yoğun korkusudur. Fiziksel kapalı alanlara yönelik klostrofobiden farklı olarak burada korkulan şey mekân değil, bağlanmanın ve yükümlülüğün getirdiği kısıtlanma hissidir. Bu nedenle çoğunlukla ilişkilerde, uzun vadeli kararlarda ve taahhüt gerektiren durumlarda belirginleşir. Kişi ilişkiden hoşlanıyor olabilir; yine de yakınlık arttıkça içinde bir daralma hisseder. […]

Oedipus kompleksi, Freud’un çocuğun erken gelişim döneminde ebeveynleriyle kurduğu üçlü ilişkiyi tanımlamak için kullandığı kavramdır. Çocuğun bir ebeveyne yönelen yoğun bağlılığı ile diğerine duyduğu rekabet ve sevginin bir arada yaşandığı bu dönem, psikanalitik kuramda kimlik, yasak ve arzunun düzenlenmesiyle ilişkilendirilir. Kavram bir tanı değil, gelişimsel bir çerçevedir. Küçük bir çocuğun “büyüyünce annemle evleneceğim” demesi çoğu […]

Trikotillomani, kişinin saçını, kaşlarını veya kirpiklerini koparma dürtüsüne karşı koymakta zorlandığı bir tablodur. DSM-5’te “Obsesif Kompulsif ve İlişkili Bozukluklar” başlığı altında yer alır. Çoğunlukla ergenlik döneminde başlar ve stres, kaygı ya da sıkılma gibi duygusal durumlarla ilişkili biçimde artabilir. Bir alışkanlık ya da irade meselesi olarak ele alınması yanıltıcıdır. Koparma davranışı çoğu zaman kişinin fark […]

Üst düzey savunma mekanizmaları, daha olgun ve adaptif yollarla içsel çatışmaları yöneterek bireyin gerçeklikle sağlıklı bir şekilde başa çıkmasını sağlar. Bu mekanizmalar, bireyin çevresiyle uyumlu ilişkiler kurmasına ve duygusal dengelerini korumasına yardımcı olur. Bu yazıda, üst düzey savunma mekanizmalarını ele alacağız ve bunların tanımlarını, nedenlerini, örneklerini ve ilgili araştırmaları inceleyeceğiz. Bastırma (Repression) Acı verici veya […]

İlkel savunma mekanizmaları, kişiliğin gelişiminin erken aşamalarında ortaya çıkan ve genellikle bilinçdışı düzeyde işleyen, bireyin anksiyete veya stresle başa çıkmasına yardımcı olan otomatik tepkilerdir. Bu mekanizmalar, genellikle çocukluk döneminde gelişir ve bireyin duygusal ve zihinsel sağlığını korumak amacıyla işlev görürler. Ancak, aşırı ve sürekli kullanıldıklarında bireyin uyum yeteneğini olumsuz etkileyebilirler. İlkel Savunma Mekanizmaları Nelerdir İlkel […]

Şema Terapi Şema terapi, bireylerin çocukluk döneminde geliştirdiği ve yetişkinlik döneminde de devam eden, yaşam kalitesini olumsuz etkileyen kalıcı düşünce, duygu ve davranış kalıplarını anlamayı ve değiştirmeyi amaçlayan bir terapi yaklaşımıdır. Jeffrey Young tarafından geliştirilen bu terapi yöntemi, toplam 18 temel şema üzerine odaklanır. Bu şemalar, kişinin geçmiş deneyimlerinin bir yansıması olarak, genellikle bilinçdışı düzeyde […]

Serbest çağrışım, psikanalizin en temel ve en çok bilinen tekniklerinden biridir. İlk bakışta oldukça basit görünür: danışan aklına gelen her şeyi, mantıklı olup olmadığına bakmadan, iyi–kötü, doğru–yanlış ayrımı yapmadan ifade eder. Ancak bu “basitlik”, aslında oldukça derin bir klinik sürecin kapısını aralar. Psikanalitik kuram, bireyin ruhsal yaşamında büyük bir kısmın bilinçdışı süreçler tarafından belirlendiğini öne […]

Psikanalitik psikoterapi, kişinin bugünkü zorlanmalarını bilinçdışı süreçler, erken ilişki deneyimleri ve tekrar eden örüntüler üzerinden anlamayı hedefleyen bir psikoterapi yaklaşımıdır. Belirtiyi hızla ortadan kaldırmaktan çok, belirtinin neye işaret ettiğini ve kişinin kendisiyle kurduğu ilişkiyi anlamaya yönelir. Bazı zorlanmalar açıklanabilir görünür: bir kayıp, bir ayrılık, bir iş değişikliği. Bazılarıysa nedeni belli olmayan bir tekrar biçiminde gelir. […]

Motivasyonel görüşme, değişim konusunda kararsız olan kişinin kendi motivasyonunu keşfetmesine alan açan iş birliğine dayalı bir görüşme yaklaşımıdır. Kişiyi ikna etmeyi değil, değişime dair içindeki çelişkiyi birlikte incelemeyi hedefler. Motivasyonel Görüşme: Değişim İçin İçsel Gücünüzü Keşfedin Değişim, hayatın kaçınılmaz bir parçasıdır; ancak bazen bu değişimi kabul etmek ve üzerinde çalışmak zor olabilir. İster madde bağımlılığı, […]

Stockholm Sendromu, psikolojik bir yanıt olarak, bir rehine veya taciz mağdurunun, kendisine zarar veren kişiye karşı olumlu duygular geliştirmesi durumudur. Bu durum, rehin alınma veya kötü muamele gören bireylerin, saldırganlarına karşı anlayış, sempati veya diğer pozitif duyguları beslemesiyle karakterize edilir. Stockholm Sendromu İlk olarak 1973’te, Stockholm, İsveç’te bir banka soygunu sırasında tanımlanmıştır. Bu olayda, dört […]

Arketiplerin modern psikolojideki etkisi, özellikle Carl Jung’un çalışmaları üzerinden önemli bir yer tutmaktadır. Jung, insanların kolektif bilinçdışında yer alan ortak semboller ve mitlerle nasıl etkileşime girdiğini incelemiştir. Bu kolektif bilinçdışı, kişisel bilinçdışımızdan farklı olarak, tüm insanlıkla paylaşılan ve genellikle arketipler olarak adlandırılan yapılar içerir. Örneğin, Jung’un “gölge” arketipi, kişinin kendisinde olumsuz olarak gördüğü ve dış […]

Yetişkinlerde travma, kişinin baş etme kapasitesini aşan bir olayın ardından ruhsal ve bedensel işleyişte iz bırakmasıdır. Kaza, şiddet, ani kayıp, doğal afet ya da uzun süreli baskı bu kapsamda değerlendirilebileceği gibi, çocuklukta yaşanmış deneyimlerin yetişkinlikte yeniden etkinleşmesi de görülür. Belirleyici olan olayın büyüklüğü değil, kişinin o an ne kadar çaresiz kaldığıdır. Travmatik bir olayın ardından […]

Uyku Bozukluğu Nedir Uyku bozukluğu, uyku düzenini etkileyen ve genellikle kişinin günlük yaşam kalitesini düşüren bir durumdur. Uyku bozukluklarının çeşitli türleri ve tedavi yöntemleri vardır. İşte bazı yaygın türler ve genel tedavi yaklaşımları: İnsomnia (Uykusuzluk) İnsomnia, uyumakta veya uyuyabilmekte zorluk çekme durumudur. Bu durum, hem uykuya dalma hem de uyandıktan sonra tekrar uyuyabilmekte zorluk olarak […]

Spiritüel bypass, kişinin manevi inanç ve uygulamaları; çözülmemiş duygusal acıları, psikolojik yaraları ve gelişimsel görevleri atlamak için kullanmasıdır. Kavramı 1980’lerin ortasında Budist öğretmen ve psikoterapist John Welwood ortaya atmıştır. Maneviyatın kendisi sorun değildir; sorun, onun yaşanması gereken duygunun yerine geçmesidir. “Her şey olması gerektiği gibi.” “Bunu bana evren gönderdi.” “Öfke düşük bir titreşim.” Bu cümleler […]

“Depresyon nedir?” sorusu çoğu zaman “uzun süren bir üzüntü hali” şeklinde yanıtlanır. Ama bu tanım yeterli değildir. Klinik olarak bakıldığında depresyon; en az iki hafta süren, kişinin günlük yaşamını, ilişkilerini, işlevselliğini ve kendilik algısını etkileyen ciddi bir duygudurum bozukluğudur. Ancak depresyonu yalnızca tanı ölçütleriyle anlamak yeterli değildir. Depresyonda kişi çoğu zaman sadece “üzgün” hissetmez. Daha […]

Grup terapisi, bir ruh sağlığı uzmanının yürüttüğü, birden çok katılımcının aynı süreçte yer aldığı bir psikoterapi biçimidir. Bireysel terapiden farkı, çalışmanın yalnızca terapistle değil, grup içindeki ilişkiler aracılığıyla da yürütülmesidir. Kişinin ilişki kurma biçimi grubun içinde canlı olarak görünür hale gelir. İnsan çoğu zorlanmayı ilişkiler içinde yaşar; yalnızlık, dışlanma korkusu, öfkeyi ifade edememek ya da […]

Narsisizm, kişinin kendilik değerini koruma ve düzenleme biçimini anlatan psikolojik bir kavramdır. Belirli bir düzeyde her insanda bulunur ve kendine değer verebilmenin temelidir. Sorun, bu düzenlemenin dışarıdan gelen hayranlığa bağımlı hâle geldiği, eleştirinin kişiliğin tümünü tehdit ettiği ve ilişkilerin bu ihtiyacın etrafında şekillendiği noktada başlar. Narsisistik özelliklere sahip olmak ile narsisistik kişilik bozukluğu tanısı almak […]

Mevsimsel Depresyon Mevsimsel depresyon, genellikle kış aylarında ortaya çıkan ve mevsim değişiklikleriyle ilişkilendirilen bir depresyon türüdür. Genellikle sonbaharda başlar ve ilkbahar veya yaz başlangıcında düzelir. Depresif ruh hali, enerji kaybı, ilgi veya zevk kaybı, iştah ve kilo değişiklikleri, uykusuzluk veya aşırı uyuma, sinirlilik ve stres gibi semptomlarla kendini gösterir. Mevsimsel depresyonun nedenleri, azalan gün ışığı […]

Travma bağı, genellikle zorlu ve toksik ilişkilerde, kişinin istismarcıya karşı duyduğu sağlıksız bağlılığı olarak tanımlanır. Örneğin, biri uzun süreli duygusal veya fiziksel istismar yaşadığında, ona zarar veren kişiye karşı empati ve bağlılık hisseder. Bu durum kurbanın, istismarcının davranışlarını normalleştirme ve onları savunma eğiliminde olmasına yol açar. Travma Bağı Nedir? Bu genellikle istismarcının kontrol ve manipülasyonuna […]

Travma sonrası tepkiler, kişinin tehdit karşısında istemsiz biçimde verdiği hayatta kalma yanıtlarıdır. En sık savaşma, kaçma, donma ve boyun eğme (fawn) biçiminde tanımlanır. Bu tepkiler bir tercih ya da karakter özelliği değildir; sinir sisteminin tehlike anında devreye giren otomatik yanıtlarıdır. Zor bir anın ardından pek çok kişi kendine aynı soruyu sorar: “Neden öylece kalakaldım?” ya […]

Erteleme, yapılması gereken bir işi bilerek ve olumsuz sonuçlarına rağmen sonraya bırakmaktır. Tembellik ya da zaman yönetimi eksikliğiyle açıklanmaz; çoğu zaman görevin uyandırdığı duyguyla (kaygı, yetersizlik hissi, sıkılma, başarısızlık korkusu) baş etme girişimidir. Bu nedenle erteleme bir zaman sorunu değil, bir duygu düzenleme sorunudur. Erteleyen kişi genellikle ne yapması gerektiğini bilir ve bunu yapmak da […]

Çocukluk amnezisi, bilimsel araştırmalarda sıkça incelenen ve insanların erken yaşlardan kalan anılarını neden hatırlayamadıklarını açıklamaya çalışan bir fenomendir. Bu makale, çocukluk amnezisinin ne olduğunu, nasıl ortaya çıktığını ve hafıza gelişimiyle ilişkisini ele alacak. Ayrıca bastırılmış anılar ve çocukluk travmalarının hafızamız üzerindeki etkilerine de değineceğiz. Çocukluk Amnezisi Nedir Çocukluk amnezisi, insanların erken çocukluk yıllarındaki anılarının çoğunu […]

Arketip, insanların kolektif bilinçdışında yer alan evrensel semboller ve temaları tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Carl Jung’un psikolojik teorilerinde önemli bir yere sahip olan bu kavram, insanların tarih boyunca oluşturduğu mitler, hikayeler ve rüyalar aracılığıyla kültürler arası benzerlikleri ve ortaklıkları keşfetmemize olanak tanır. Arketipler, insan deneyiminin temel yönlerini yansıtan derinlemesine kalıplardır ve bu nedenle farklı […]

Freud ve Jung, rüyaya iki farklı yerden bakar. Freud için rüya, bastırılmış arzuların örtük biçimde dile geldiği bir alandır; yorum, gizli içeriği açığa çıkarmayı hedefler. Jung ise rüyayı yalnızca bastırılanın değil, kişinin bütünlüğe yönelen yanının da konuştuğu bir alan olarak görür ve arketipsel imgelere yer açar. Rüya Analizi Freud’a Göre Rüyalar Ne Anlama Geliyor? Hepimiz […]

Bu liste, travmayı ve travmayla baş etme süreçlerini anlamak isteyenler için hazırlanmış sekiz kitaplık bir okuma önerisidir. Kitaplar terapinin yerine geçmez; ancak yaşananı adlandırmaya ve süreci daha anlaşılır kılmaya yardımcı olabilir. Travma ile ilgili size dolaylı yoldan destek olabilecek 8 Kitap önerisini inceleyebilirsiniz. 1-Köpek Gibi Büyütülmüş Çocuk –Maia Szalavitz, Bruce D. Perry  “Ateş ısıtabilir veya yakıp […]

Ters psikoloji, bir kişinin istediği davranışı elde etmek için tam tersini söylemesine dayanan dolaylı bir etkileme yöntemidir. Arkasındaki mekanizma psikolojik reaktanstır: insan, seçme özgürlüğünün kısıtlandığını hissettiğinde o özgürlüğü geri kazanmak için çoğu zaman söylenenin tersini yapar. Kısa vadede işe yarayabilir; uzun vadede ise güveni aşındırdığı ve ilişkiyi manipülatif bir zemine taşıdığı için sınırlı ve riskli […]

Öfke, insanların hissettiği en temel duygulardan biridir. Bu duygu genellikle stres, hayal kırıklığı ve rahatsızlık hisleriyle karakterizedir. Herkes zaman zaman öfke hisseder ve bu normal bir tepkidir. Market kasası sırasında önünüze geçen biri yüzünden öfkelenebilirsiniz. Duygusal olarak incindiğinizde, tehdit edildiğinizde, canınız acıdığında veya bir çatışma içinde olduğunuzda da öfkeli hissedebilirsiniz. Bazı insanlar öfkeyi aniden, şiddetli […]

Borderline kişilik bozukluğu, DSM-5’te belirli tanı ölçütleriyle ele alınan bir klinik tablodur. Bu ölçütler, kişinin ilişkilerinde, benlik algısında, duygulanımında ve dürtü kontrolünde tekrar eden bazı örüntüleri tanımlamak için kullanılır. Ancak burada en baştan önemli bir ayrım yapmak gerekir: DSM-5 tanı ölçütleri, kişinin kendisine ya da bir başkasına tanı koyması için hazırlanmış bir liste değildir. Bu […]

Borderline kişilik bozukluğu, kişinin duygularını düzenlemekte, ilişkilerde güvenli bir denge kurmakta ve kendilik algısını tutarlı biçimde sürdürmekte zorlandığı bir ruhsal örüntüdür. Günlük dilde çoğu zaman “ani duygu değişimleri” ya da “ilişkilerde dengesizlik” gibi ifadelerle anlatılır. Ancak klinik açıdan bakıldığında tablo bundan daha geniştir. Borderline kişilik bozukluğu; duyguların yoğun yaşanması, terk edilme korkusu, ilişkilerde hızlı iniş […]

EMDR terapisinin kuramsal temelleri, bireyin geçmişte yaşadığı rahatsız edici deneyimlerin bugünkü duygusal ve bedensel tepkiler üzerindeki etkisini anlamaya yönelik bir çerçeve sunar. EMDR Terapisi, danışanın zorlayıcı yaşantılarının bugünkü işlevselliğini bozmayacak şekilde yeniden işlenmesine yardımcı olmayı amaçlayan yapılandırılmış bir psikoterapi yaklaşımıdır. Travmatik yaşantıların bedende bıraktığı izler ve bu izlere eşlik eden duygusal tepkiler, bedensel bellek kavramı […]

Duygusal yeme: Stres, öfke, korku, can sıkıntısı, üzüntü ve yalnızlık gibi olumsuz duyguları bastırmak veya yatıştırmak için  yemek yemektir.   Neden olumsuz duyguları bastırmak için yemek yeriz?   Olumsuz duygular, boşluk hissine veya duygusal boşluğa yol açabilir. Yiyeceklerin bu boşluğu doldurmanın ve sahte bir “dolgunluk” hissi yaratmanın bir yolu olduğuna inanılıyor. Duygusal desteğe ihtiyacınız olduğu […]

Madde bağımlılığı yalnızca kullanan kişiyi değil, yakın ilişkilerini ve aile sistemini de etkileyen bir ruh sağlığı sorunudur. Süreç ilerledikçe kişinin zamanı, dikkati ve duygusal enerjisi kullanıma yönelir; ilişkide güven, iletişim ve sorumluluk alanları zorlanır. Partnerin yaşadığı kaygı, öfke ve tükenmişlik de bu tablonun bir parçasıdır ve kendi başına ele alınmayı hak eder. Bağımlılığın ilişkilerde en […]

Çocuk – Ebeveyn Güç Çatışması: Kazan kaybet yaklaşımı ebeveynlerin zaman zaman başvurdukları bir yöntemdir. Bu yöntemi kullanan ebeveynler, çocukla olan ilişkilerini bir güç mücadelesi olarak görürler. Doğruyu bilenin her zaman kendileri olduğunu düşünürler. Thomas Gordon, ebeveyn ve çocuk arasındaki bu mücadeleyi iki yöntemle örneklendirmektedir. Yöntem 1 Çocuk – Ebeveyn Güç Çatışması Ebeveyn, çocuğun yapması gerekeni […]

Obsesif kompulsif bozukluk (OKB), kişinin istemediği hâlde zihnine gelen yoğun kaygı verici düşünceler (obsesyonlar) ile bu kaygıyı azaltmak için tekrarladığı davranış ya da zihinsel eylemlerden (kompulsiyonlar) oluşan bir kaygı temelli tablodur. Belirleyici olan düşüncenin tuhaflığı değil, kişinin ona ne kadar direnmek zorunda kaldığı ve bunun günlük yaşamdan ne kadar zaman çaldığıdır. Tanı yalnızca ruh sağlığı […]

Bu okuma listesi, Freud okumaya nereden başlanacağını bilemeyenler için hazırlanmış bir sıralama önerisidir. Freud’un külliyatı geniştir ve metinler farklı dönemlerde, farklı kuramsal aşamalarda yazılmıştır; bu nedenle okuma sırası, kavramların birbirine yaslanarak anlaşılmasını kolaylaştırır. Sigmund Freud’un devasa külliyatı, hem psikoloji meraklıları hem de uzmanlar için temel bir kaynaktır. Ancak bu zengin mirasa nereden başlayacağını bilmek göz […]

Aşk bağımlılığı, kişinin âşık olma hâlinin yarattığı yoğunluğa bağlanması ve bu yoğunluk olmadan kendini eksik hissetmesi olarak tanımlanır. Belirleyici olan sevginin derinliği değil, ilişkinin kişinin öz değer duygusunu ayakta tutan tek kaynak hâline gelmesi ve sakinleşen bir ilişkinin bitmiş gibi yaşanmasıdır. Aşk bağımlılığı bir tanı değildir; klinikte bir örüntü olarak ele alınır. Bazı kişiler için […]

Esrar (cannabis) kullanımının ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri, özellikle erken yaşta başlayan ve düzenli süren kullanımda belirginleşir. Literatürde en tutarlı biçimde gösterilen riskler şunlardır: psikotik belirti ve şizofreni riskinde artış, kaygı ve panik ataklar, dikkat ve bellek işlevlerinde bozulma, motivasyon kaybı ve cannabis kullanım bozukluğu gelişimi. Etkinin büyüklüğü kullanım yaşı, sıklığı ve THC yoğunluğu ile […]

Metamfetamin, beyindeki dopamin, noradrenalin ve serotonin sistemlerini aynı anda zorlayan güçlü bir uyarıcıdır. Kısa vadede yoğun bir öfori ve uyanıklık yaratır; uzun vadede ise dopamin taşıyıcılarında azalma, bilişsel işlevlerde bozulma, psikotik belirtiler ve derin bir haz alamama hâli (anhedoni) ile ilişkilendirilir. Bırakma sonrası ortaya çıkan çökkünlük ve istek dalgaları, iradenin değil beynin ödül sisteminde oluşan […]

  Sınav Kaygısı: Sınav öncesinde öğrenilen bilgilerin sınav sırasında etkili bir biçimde kullanılmasına engel olan ve başarının düşmesine yol açan yoğun duygu durumudur. Yaklaşan sınavlar hakkında aşırı endişe Değerlendirilme korkusu Birçok öğrenci tarafından yaşanılabilir Gizemli ya da anlaması zor değildi Doğru öneriler ve planlar ile yönetilebilir   Sınav Kaygısı Belirtileri Fiziksel Belirtiler; baş ağrısı, mide […]

Göçün psikolojik etkileri, yalnızca yeni bir yere alışmakla ilgili değildir. Göç; dilin, tanıdık çevrenin, sosyal rollerin ve aidiyet duygusunun aynı anda geride bırakıldığı bir geçiş sürecidir. Bu nedenle göç sonrası yaşananlar çoğu zaman bir yas sürecine benzer: kayıp, uyum çabası, kimlik sarsıntısı ve yeniden kuruluş. Kaygı, uyku bozukluğu, yalnızlık ve “hiçbir yere ait olamama” hissi […]

Çocukluk çağı travmaları, yalnızca geçmişte kalan zor deneyimler değildir; kişinin duygularını düzenleme biçimini, ilişki kurma örüntülerini, kendilik algısını ve dünyaya duyduğu güveni yetişkinlikte de etkileyebilir. İhmal, istismar, aile içi şiddet, duygusal olarak görülmeme ya da uzun süreli güvensizlik bu kapsamda değerlendirilir. Etkilerin görülmesi kaçınılmaz değildir; destekleyici ilişkiler ve terapi süreci bu izlerin işlenmesine alan açabilir. […]

Dissosiyasyon, zihinsel süreçlerin bilinçten ayrılması ve kendi içindeki bütünlüğü kaybetmesi sonucu kişinin duygu ve düşünceleriyle ilgili farkındalığın azalması olarak tanımlanmaktadır ( Bolu ve ark, 2014 ).  Ağır stres durumlarda aşırı anksiyeteyi azaltarak ruhsal dengenin sürmesini sağlayan savunma mekanizmalarından biridir. Dissosiyasyon Kavramı Ancak ağır bir şekilde kullanıldığında ve sürekli hale geldiğinde semptomların ortaya çıkmasına neden olur. […]

Çocuğun ölümü kavrayışı yaşına ve gelişim düzeyine göre değişir. Küçük çocuklar ölümün kalıcı olduğunu anlamakta zorlanırken, okul çağıyla birlikte geri dönülemezlik kavranmaya başlar. Çocuğa açıklama yapılırken sade, doğrudan ve yaşına uygun bir dil kullanmak; ölümü uyku, hastalık ya da uzağa gitmek gibi kavramlarla eşleştirmemek önemlidir. Bir kayıp yaşandığında yetişkinler çoğu zaman çocuğu korumak ister ve […]

Aşkın içinde kalabilmek, ilk dönemdeki yoğunluğun sürdürülmesinden çok, yakınlık ile ayrı bir birey olarak var olma arasında denge kurabilmekle ilgilidir. İlişkilerde bağ, iki kişinin birbirinde erimesiyle değil; birbirine temas ederken kendi sınırlarını koruyabilmesiyle sürer. “Aşk, varoluşsal boyutta benlik sınırlarının terk edilmesidir.” Kernberg Aşkın içinde kalmanın bir yolu var mı? “Sevgi, insanın varoluş sorununa tek makul […]

Bu sayfada Klinik Psikolog Tuğçe Turanlar’ın çalışma alanları, terapi yaklaşımı ve süreçte nasıl bir çerçeve izlendiği yer alır. Psikodinamik yönelim ağırlıklı çalışılan süreçte; travma çalışmalarında EMDR, kişilik örüntülerinde şema terapi ve ilişki çalışmalarında Gottman yaklaşımı kullanılmaktadır. “İçimizde olup biteni bilinçli hale getirmediğimizde, onu dış dünyada kaderimizmiş gibi yaşarız.” C. G. Jung Terapi, insanın tekrar eden […]

Psikoterapi yaklaşımları, kişinin yaşadığı duygusal, düşünsel, davranışsal ve ilişkisel zorlanmaları anlamak için kullanılan farklı terapi ekollerini ifade eder. Her terapi yaklaşımı insanı, sorunu ve değişimi biraz farklı bir yerden ele alır. Bazı yaklaşımlar geçmiş yaşantıların bugünkü ilişkilere ve duygu örüntülerine nasıl yansıdığını anlamaya odaklanır. Bazıları düşünce, duygu ve davranış döngülerini ele alır. Bazıları ise duygusal […]

İlişki danışmanlığı, ilişkide tekrar eden tartışmalar, iletişim sorunları, güven kaybı veya duygusal uzaklaşma yaşandığında başvurulabilecek psikolojik destek süreçlerinden biridir. Bu destek yalnızca ilişkinin bitme noktasına geldiği durumlarda düşünülmesi gereken bir adım değildir. Bazen çiftler birbirini sevmesine rağmen aynı tartışmaları tekrar tekrar yaşayabilir, konuşmalar hızla savunmaya dönüşebilir ya da taraflardan biri kendini giderek daha yalnız, duyulmamış […]

Narsisistik ilişki, kişinin kendini zamanla değersiz, suçlu, yetersiz ya da kendi algısından şüphe eder halde bulabildiği zorlayıcı bir ilişki dinamiğini ifade eder. Bu tür ilişkilerde başlangıçta yoğun ilgi, hızlı yakınlaşma ve özel hissettirilme görülebilir. Ancak zamanla idealizasyon, değersizleştirme, sınır ihlalleri, empati eksikliği ve gaslighting gibi örüntüler ilişkiyi yıpratabilir. Bu yazının amacı kişileri “narsist” diye etiketlemek […]